Atatürk’ün talimatı ile Yozgat’ın Yerköy ilçesinde tarımsal üretime yönelik kurulan Midiliçoğlu Çiftliğinin 1950 yılında kapatılmasının ardından aynı yıl Bulgaristan’ın çeşitli bölgelerinden gelen göçmen vatandaşların burada iskan edildiği kaydedildi. Köyün ismi 1958 tarihinde Aydıngün olarak değiştirildi. Yozgat’ta faaliyetini sürdüren Bozkırın Kadını Girişimi Üretim ve İşleme Kooperatifi Başkanı Ebru Örmüş, Mustafa Kemal Atatürk tarafından kuruluşu sağlanan Midiliçoğlu Çiftliği’nin kayıtlarına ulaşmakta çok zorlandıklarını belirterek, unutulan çiftliğe kadın girişimciler olarak sahip çıkıp, isim tescilini de aldıklarını söyledi.

“MİDİLİÇ PEYNİRİNİN AYNI ZAMANDA DA MARKA TESCİLİNİ ALDIK”

Kooperatif Başkanı Örmüş, 15 ay süren bir çalışma sonucunda, Yozgat çanak peyniri ile başladıkları projede kendi markalarına ulaştıklarını bildirdi. Örmüş şunları söyledi:

“Yozgat’ımızın değeri Yerköy’deki Midiliç köyündeki şu an ismiyle Aydıngün köyündeki Midiliç Peynirini yeniden gün yüzüne çıkardık. Unutulmaya yüz tutmuş, yaklaşık 20-30 yıldır üretimi durmuş bir peynirdir. Biz babaanneleri yakaladık, babaanneler gelinlerine öğretti. Şu anda Aydıngün köyünde arkadaşlarımla yaklaşık bir yıl 3 aydır biz az da olsa üretim yapmaya başladık. Midiliç peynirinin aynı zamanda da marka tescilini aldık. Peynir hem salamura şeklinde üretim oldu. Aynı zamanda da çanaklara basarak çanak peyniri kültürümüzle çömlek peyniri kültürümüzle de yine sahada markanın duyurulmasını sağladık.”

“BİZ ŞU ANA KADAR HİBE, DESTEK VESAİRE ALMADIK”

Yozgat’ın değerlerini ortaya çıkartıp, markalaşması yönünde yaptıkları çalışmalar için destek almadıklarını belirten Örmüş, “Ticaret bir yere kadar, kazanmak bir yere kadar, istihdam da bir yere kadar ama gönül vermeden bu tür işlerde başarılı olunacağına inanmıyorum. Buradaki arkadaşlarım hepimiz gönül verdik. Biraz açık da konuşacağız; biz şu ana kadar hibe, destek vesaire almadık. Tamamen kendi öz sermayelerimizle çevirdik” dedi. Örmüş konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Yozgat’ta Yerköy’de neden Midiliç? Bu sevilen efsane peynirin adı neden Midiliç? Peyniri araştırmalara, analizlere gönderdik 6 ay içerisinde koruyucu ve katkı maddesi olmadan kendini koruyabilme özelliği çıktı ve piyasa peynirlerine göre 2 kat yağlı çıktı. Fuarlara, İstanbul peynir fuarına ve diğer fuarlara katıldığınızda peynirimiz herkesle her yöreye, her bölgeye hitap ettiğini ve tadına bakanların annemin peyniri dediğini gördük. Her geçen gün gün Midiliç peyniri aşkı sevgisi bizde başkalaşmaya başladı.

“MİDİLİÇOĞLU ÇİFTLİĞİNİ ATATÜRK KURMUŞ”

1920’li yıllarda Yozgat Yerköy ilçesine Midiliçoğlu Çiftliğini kim kurmuştur? Mustafa Kemal Atatürk kurmuş. Ben okuduğumda şu anda da öyle tüylerim ayağa kalktı. Dedim ki ‘Ebru ne güzel bir iş tutmuşsun’. Ne güzel bir işin başına geçmişsiniz arkadaşlarımla. Biz Yozgat’ta kadın girişimciler olarak inanıyorduk, Yozgat’ımıza büyük değer katacağımıza ve 1934 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu bu çiftliğin imzalı belgelerine ulaştık. 13. Reisi Cumhur Gazi Mustafa Kemal. Burada kararnamede 1934 yılında Midiliçoğlu Çiftliğinin Yozgat Yerköy ilçesine kurulumunun uygunluğuna onay verdiğine dair bir belgedir. O dönemde, savaş döneminde Atatürk’ün amacı, halkın ve ordunun erzak ve giderlerinin, ihtiyaçlarının karşılanması ve sıkıntı yaşanmaması adına Türkiye’nin belirli noktalarına, bölgelerine çiftlikler kurulması talimatı veriyor. Üretim ve depolama çiftlikleri. Bunlardan bir tanesi de Yozgat’a Yerköy’de Midiliçoğlu Çiftliği olarak kuruluyor. Tıpkı kardeş çiftliği Atatürk Orman Çiftliği gibi, tıpkı kardeş çiftlik Ceylanpınar gibi, Dalaman gibi, Kırklareli gibi. 1950 yılına kadar bu çiftlik Yozgat’ta Yerköy’de faaliyet halinde oluyor, aktif oluyor, 1950 yılında kapandı. 1950 yılında kapandığında Bulgaristan göçmenleri buraya iskan ediliyor. Ve köyün adı gitgide kısaltılarak Midiliçoğlu Çiftliğinden Midiliç’e dönüşüyor ve sonrasında Aydıngün olarak değiştiriliyor. İşin ilginç tarafı burası beni üzdü. Kayıtlar da çok zor ulaşılıyor. Midiliçoğlu Çiftliği unutulmuş ama biz ortaya çıkarmanın mutluluğunu, sevincini ve onurunu yaşadık.”

“MİDİLİÇOĞLU ÇİFTLİĞİNİN DE MARKA TESCİLİNİ ALDIK”

Girişimci Kadınlar Kooperatif Başkanı Örmüş, kendilerinin Midiliç’e gönül verdiklerini, Midiliç peynirinin üretimini yaptıklarını vurgulayarak, “Biz tesis kurma yoluna gidiyoruz. Bu işi markalaştırıp Yozgat’tan Türkiye’ye, hatta dünyaya bir peynir markası çıkaracağız. Biz Midiliçoğlu Çiftliğine sahip çıkalım dedik. Midiliçoğlu Çiftliğinin de marka tescilini aldık, onayımız geldi” diye konuştu.

Midiliçoğlu Çiftliğinin, üretim çiftlikleri arasında değerlendirilmesine ilişkin 23 Ocak 1939 tarihli Cumhur Reisi İsmet İnönü imzalı belgelerinin de bulunduğu bildiren Örmüş, Yozgat’a dair böyle güzel bir değeri, Midiliçoğlu Çiftliğini Midiliç peyniriyle bütünleştirerek çıkmanın mutluluğunu yaşadıklarını anlattı. Köye bir üretim yeri yaptıklarını, burada 4 kişinin istihdam edileceğine vurgu yapan Örmüş, “Midiliçoğlu Çiftliğinin ruhunda Midiliç peyniri, Midiliç ekmeği, oranın mercimeği, fasulyesi, kabak tatlısı, pancar pekmezi, biber turşusu meşhur. Onun dışında mesire alanı olarak orası futbol antrenmanlarının yapıldığı Türkiye’de tercih edilen çok güzel bir dağ köyü. Onun dışında birçok yani cazip bir mesire alanı aslında. Oranın çimlerinin bir güzelliği var, kendisine has. Kızılırmak ırmağın bir bölümü bir kolu oradan geçiyor. Irmağın içinde alabalıkları meşhur, birçok güzelliğini de ortaya çıkaracağız. 2-3 çeşit balık türü var. Yozgat iline 2 kilometre yakınlıkta” ifadelerini kullandı.

“BİZ KÜÇÜK DE OLSA KÜÇÜK ADIMLARIMIZLA KADIN ADIMLARIYLA BAŞLADIK”

“Bir Midilliçoğlu Çiftliği kadar olmasa da bizim küçük bir üretim yerimiz oldu” diyen Kooperatif Başkanı Örmüş, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Şu anda bütün izinlerimizi aldık. Tarım gıda iskanımız çıktı ve tamamen izinler doğrultusunda çünkü biz markalaşmak istiyoruz. Yozgat’ın değeri Midiliçoğlu Çiftliğini ruhuyla, kalitesiyle Atatürk’ün kurarken ki düşündüğü, istediği üretim ve köy yaşam merkezlerinin üretime dahil edilip, buralardan o kültürlerin yok edilmeden üretime ve istihdama o zamandan düşünülerek gelen bir şey, bugün kadın girişimciler olarak arkadaşlarımla biz sahip çıktık. Biz ortaya çıkardık, onun mutluluğunu yaşıyoruz. Bizlerden tonlarca peynir bekleyen kişiler var. Aylık bir ton peynir hedefliyoruz, üretim olarak. Aynı zamanda peynir almaya gelen Türkiye’nin her yerinden peynir seven kişilerin, şirketlerin, firmaların ve Atatürk’ün kurduğu bir çiftliğin kadın girişimciler tarafından tekrar markalaştırmasının da verdiği bir değerle ve üretime tekrar başlatılmasıyla bir değer kazanacak. Biz küçük de olsa küçük adımlarımızla kadın adımlarıyla başladık. Tıpkı şu an hayallerimizin büyümesi gibi inancımızın daha büyüyecek, işimiz daha güzelleşecek. Midiliç köyü, Aydıngün köyüne bizim ahde vefa borcumuz var. İlk önce köy kazanacak. Midiliç köyün kadını ve erkeği kazanacak. Bizim orada işimiz büyüdükçe biz yine Midiliç köyüne yatırım yapacağız. Çünkü oradaki şu anda mesela peynirin sütü köyden karşılanacak. Midiliç köyünün sütü bizim Midiliç peynirimizin, Midiliçoğlu Çiftliği peynirlerinin çıkmasına yeterli olacak.”

Yozgat’ta 1950 Yılında Kapatılan Üretim Çiftliğine Kadın Girişimciler Sahip Çıktı yazısı ilk önce Flaş Haberler Son Dakika - Güncel Haberler - Haber Duyur üzerinde ortaya çıktı.

ÖNCE ‘DUR’ UYARISI

Balıkesirli Er Musa ile dört arkadaşı sınır muhafaza nöbetindeydi. Saat 15.00 sıralarında, içinde üç yarı çıplak kişinin olduğu kayığın kıyıya yanaştığını gören askerler, “Dur” ihtarı yaptı, Üç kişi kaçmaya çalışınca Musa tetiğe bastı. Olayda, bir kişi öldü, biri yaralı iki kişi ise Sisam Adası’na kaçmayı başardı. Gelenlerin, Sisam Adası’nda demirleyen İngiliz donanmasına ait HMS Devonshire Gemisi’nin üç subayı olduğu anlaşıldı.

ANKARA’NIN TALİMATI

Kuşadası Kaymakamı Dilaver Argun olayı kendisine gelen telgraf ile Selçuk’ta öğrendi. Derhal Kuşadası’na döndü. Ankara’yı aradı. Başvekil İsmet Paşa’ya durumu anlattı. 16 Temmuz öğleden sonra bir İngiliz savaş gemisi Kuşadası açıklarında demirledi. Dilaver Bey durumu Ankara’ya bildirdi. “Siz telgrafhanede bulunun. Liman reisiyle görüşsünler” yanıtına uyuldu. Ancak gelenler kaymakamı ayaklarına çağırıyordu. Bu talep İsmet Paşa’ya aktarıldı. Paşa’nın emri kesindi, “Ziyaret isteniyorsa gelenleri Kaymakam Bey kendi makamında kabul edecek.” Ve öyle de yapıldı.

İNGİLİZLERE TARİHİ YANIT

Dilaver Bey’i ziyarete gelen İngiliz komutan cebinden bir kağıt çıkarıp hükümetinden aldığı üç maddelik talimatı okumaya başladı. “Londra Hükümeti, Osmanlı Hükümeti’ne şu isteklerinin bildirilmesini talep etmektedir” cümlesini bitirmeden Dilaver Bey lafı ağzına tıkadı: “Ben Türkiye Cumhuriyeti’nin temsilcisiyim. Osmanlı Hükümeti’nin değil.” Neye uğradığını şaşıran İngiliz subayı hemen toparlandı, özür dileyip şu üç talebi iletti:

1- Öldürülen subayın cesedini aramak üzere İngiliz motorları Türkiye sahillerine gelecek.
2- İngiliz bayrağına tarziye verilecek, ölen subayın ailesine tazminat ödenecek.
3- Balıkesirli er Musa, cezalandırılacak ve verilecek ceza kendilerine bildirilecek.

Görüşmenin ve taleplerin tamamı Ankara’ya iletildi. Yanıtı Hariciye Vekili Rüştü Aras verdi. Cesedin aranmasına izin verilecekti. Aramalara Türk gemisi de katılacaktı. Ancak Er Musa ile ilgili hiçbir pazarlık yapılmayacaktı.

ATATÜRK’ÜN KESİN EMRİ

Er Musa ile ilgili hiçbir işlem yapılmayacağını öğrenen İngiltere’nin, 7 İngiliz savaş gemisi 18 Temmuz günü Kanapiçe Koyu’na doğru hareket etti. Gelişmeleri dakikası dakikasına izleyen Atatürk, emrini verdi: “Vazifesini yapan Türk eri Balıkesirli Musa, yerinden alınamayacak ve cezalandırılmayacak. Gerekirse Musa için Britanya İmparatorluğu ile savaş göze alınacak.“ İngilizler, Balıkesirli Musa’nın cezalandırılmasında ısrar ederse savaş kaçınılmazdı. Ege’de bunlar yaşanırken, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler de İsmet Paşa ve İngiliz Dışişleri Bakanı Sir John Simon arasında yürütülüyordu. Gerginlik 19 Temmuz günü filo komutanından Dilaver Bey’e gelen “Maktul zabitin cesedini aramak için İngiliz motorlarına müsaade verildiği anlaşıldı. Sisam’da İngiliz Başkumandanı” yazılı telgrafla yerini sükunete bıraktı.

TÖREN YAPILDI

İngiltere’nin, Mustafa Kemal’in bir asker için savaşa hazır olduğunu anlaması görüşmelere sağduyunun hakim olmasını sağlamıştı. İngiliz subayın öldüğü yerde, İngiliz donanmasınca bir anma töreni yapıldı, bir Türk torpidosunda törene katılmasına karar verildi. 20 Temmuz günü İngiliz donanmasına bağlı Queen Elizabeth ve ölen subayın görevli olduğu Devonshire gemisi ile Türk Donanması’ndan Kocatepe Muhribi yerini aldı. Saat 09.30’da tören başladı. Kurşunsuz üç yaylım ateşi yapıldı. Üzerinde “Türk Donanması’nın samimi teessürü” yazan çelenk denize bırakıldı. Tören sonrası İngiliz gemileri Sisam’a, Kocetepe ise Kuşadası’na döndü.

ATATÜRK’TEN TAKDİRNAME

Bir asker için savaşı göze alan Atatürk, Dilaver Bey’e 50 lira ikramiye, bir hafta izin ve takdirname gönderdi. Mülkiye müfettişleri, İngiliz amiraline çekilmiş olan 9 liralık telgraf ücretini kamu zararı sayıp Dilaver Bey’i mahkemeye sevk etti. Kaymakam davada beraat etti.

kaynak:

NAİL TOPAL/ARAŞTIRMACI YAZAR 

LATİF SANSÜR

Sözcü Gazetesi

Aydınlık Gazetesi

* Yararlanılan Kaynaklar:
Halit Çapın-Kanapiçe Olayı, Silahlı Kuvvetler Dergisi, Ocak 2005 Sayısı, Tüma. Cem Gürdeniz’in “Türk Dış Siyasetinde Deniz Gücü’nün Rolü” makalesi

Mustafa Kemal Atatürk Er Musa için İngilizlerle Savaşı Göze Aldı yazısı ilk önce Flaş Haberler Son Dakika - Güncel Haberler - Haber Duyur üzerinde ortaya çıktı.