TÜİK, dün yılın ikinci çeyreğinde büyüme verilerini 2.5 olarak açıkladı. TÜİK’in bugün açıkladığı enflasyon verilerine göre ise aylık enflasyon ağustosta 2.47, yıllık enflasyon ise 51.97 olarak gerçekleşti. İktisatçı Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu ve İktisatçı Prof. Dr. Ömer Faruk Çolak, ağustos ayı enflasyon verileri ile ikinci çeyrekteki büyüme oranını ANKA Haber Ajansı’na değerlendirdi.

Orta Vadeli Program ile gerçekçi politikaların belirlenmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, şunları söyledi:

“Açıklanan büyüme verileri çok belirgin bir şekilde ekonominin gerilediğine işaret ediyor. Ekonominin lokomotifi sanayide daralma söz konusu. Önümüzdeki çeyreklerde daha belirgin bir daralma olmasını çok yüksek görüyorum. Türkiye’deki gelir ve servet dağılımı önümüzdeki süreçte çok daha belirgin hale gelecektir. Açıklanan enflasyon rakamları da yüksek enflasyon trendinin devam ettiğini gösterdi. Temmuz ve ağustos ayı enflasyon oranlarına baktığımızda hedeflenen beklentilerin yakalanamadığını gösteriyor. Planlan enflasyonun çok üzerinde bir enflasyon görüyoruz. Öngörülen enflasyona paralel bir şekilde ücretlere zam yapılması planlanırken, kendi belirledikleri fiyatları çok ötesinde arttırıyorlar. Elektriğe ve doğal gaza yüzde 38 oranında yapılan zamlar önümüzdeki dönemde hem enflasyonun düşme olasılığını azaltıyor hem de insanların bütçelerini eritmeye devam ediyor. Aynı şekilde eğitimdeki artış da çok ciddi bir sosyal soruna işaret ediyor. Türkiye’de insanlar özel eğitime artık daha fazla para harcıyorlar. Bütçelerinin büyük bir kısmını buna ayırıyorlar. Türkiye, hem durgunluğun hem de enflasyonun birlikte yaşandığı stagflasyon sürecine giriyor. Açıklanacak Orta Vadeli Program ile gerçekçi işler mi yapılacak yoksa yine hayaller mi satılacak göreceğiz.”

“Enfasyonun kaynağı artık üst gelir grubudur, alt gelir grubu elinden geldiği kadar harcamalarını kıstı”

TÜİK’in açıkladığı verilerin doğruluğuyla ilgili şüphelerin devam ettiğini söyleyen Prof. Dr. Ömer Faruk Çolak, enflasyonun kaynağının üst gelir grubu olduğunu belirterek şunları söyledi:

“TÜİK’in enflasyon verileriyle ilgili şüphe halen devam ediyor. En fazla hangi ana harcama gruplarında artış olduğuna baktığımızda, eğitim ve konut var. Hem eğitimde hem konutta devletin ciddi biçimde etkili olduğunu biliyoruz. Bu iki grup halen yükseliyorsa demek ki enflasyonla mücadelede pek bir eylem yok demektir. Hükümetin enflasyonla mücadelesindeki bu düşüşün -TÜİK’in verilerini doğru kabul edersek- temel nedeni gelir dağılımında alt kesimde olanların tüketimi kısmasından kaynaklı. Üst gelir grubunun özellikle kullandığı eğitim harcamasında fiyatlar artmaya devam ediyor. Üst gelir grubunun tüketiminde herhangi bir değişiklik yok. Bölgelere göre harcama istatistikleri yayınlandığında göreceğiz. Özellikle İstanbul, İzmir ve Antalya’nın gıda harcama payı düşük olurken, Doğu Anadolu’da bunun yüksek olduğunu göreceğiz.

Enfasyonun kaynağı artık üst gelir grubu. Alt gelir grubu elinden geldiği kadar harcamalarını kıstı. Alt gelir grubunun kullandığı mal ve hizmetlerin fiyatları aşağı doğru iniyor ama üst gelir grubunun otel ve lokantaların fiyatları artıyor. Çünkü alt gelir grubunun lokantaya, otele, tatile gitme şansı yok. Üst gelir grubudur enflasyonu iteleyen. Mehmet Şimşek, Türkiye’de asgari ücretin düşük olmadığını söyledi. Bu ücretlerle bile enflasyon oranını yüzde 50’nin altına düşüremiyorlarsa demek ki enflasyonun nedenini başka yerde aramak gerekiyor. Türkiye’de enflasyonun nedeni ne sıradan yurttaş ne de işçilerdir, enflasyonun nedeni üst ataköy escort bayan gelir grubudur, devlettir, kâr geliri yüksek olanlardır.”

Prof. Dr. Ömer Faruk Çolak, Türkiye ekonomisinin yılın ikinci çeyreğindeki büyüme oranına ilişkin de, “Büyümeden kâr alanlar kim ataköy escort kızlar ona bakmak lazım. Sanayide ve tarımda gerileme var. İnşaat sektöründe artış var. Bu payı kayırılmış firmalar aldı. Eğer büyüdüysek, bunu hissediyor olmamız lazım. Ben bunu göremiyorum” ifadelerinde bulundu.

DÜZGÜN BARIŞ DENİZ

Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu: Türkiye, hem durgunluğun hem de enflasyonun birlikte yaşandığı stagflasyon sürecine giriyor yazısı ilk önce Flaş Haberler Son Dakika - Güncel Haberler - Haber Duyur üzerinde ortaya çıktı.

TCMB politika faizini beklentilere paralel biçimde yüzde 25’ten yüzde 30’a çıkardı. Böylelikle 28 Mayıs seçimleri sonrası faizlerde yüzde 21.50’lik bir yükseliş yaşanmış oldu. Orta Vadeli Program’da (OVP) 2024 yılı enflasyonu yüzde 33 öngörülüyor.

Altınbaş Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu değerlendirmesinde, TCMB’nin 2023’ün kalan üç toplantısında faiz artışlarını sürdürüp, muhtemelen yılı yüzde 40 civarında bir politika faiziyle kapatacak izlenimi verdiğini belirtti. Böylelikle politika faizinin 2024 yılı beklenen enflasyonun üzerine çıkıp, en azından kâğıt üzerinde pozitif bölgeye geçmiş olacağı öngörüsünde bulundu. Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu karar metninde enflasyonun yıl sonunda tahmin aralığının üst sınırına yakın seyredeceği ifadesine dikkat çekti. Bu oranın temmuz ayı Enflasyon Raporu’nda yüzde 62 olarak belirtildiğini söyledi. Yılın ilk 8 ayında tüketici enflasyonu yüzde 43.06 olarak gerçekleştiğini, Eylül enflasyonunun da yüzde 5 civarında gelmesi beklendiğini hatırlattı. Bu durumda 2022 Aralık ayına göre tüketici fiyatlarının yüzde 50 artacağı tahmininde bulundu. Kozanoğlu, “Yılın son üç ayı için yüzde 8 bir enflasyon payı kalacak ki, yüzde 62 hedefi bu koşullarda gerçekçi görünmüyor. Aylık yüzde 4’lük bir enflasyon yıl sonu tüketici fiyat artışlarını yüzde 69’a taşıyacak. Benim beklentim de bu yönde” değerlendirmesini yaptı.

Ayrıca OVP’de 2024 yılı büyümesinin yüzde 4 tahmin edildiğine işaret eden Kozanoğlu’na göre, enflasyonun yüzde 70 civarından yüzde 33’e kadar gerilemesi ancak talepte keskin bir zayıflamayla olanaklı. Bu durumda da yüzde 4 büyüme hedefinin tutturulması iyice zor. 2024 cari açığının da OVP’de 34.7 milyar dolar beklendiğinin altını çizen Kozanoğlu, “2023’ün ilk 7 ayında tüketim malları ithalatı bir önceki yıla göre 10 milyar dolar artışla 25 milyar doları bulmuştu. Uygun borçlanma koşullarına ve düşük kura bağlı olarak kamçılanan bu eğilim, 2024’te büyük olasılıkla dizginlenir. Ancak petrol fiyatlarının yüksek seyri 2024’te öngörülen 86.7 dolar ortalama fiyatın aşılabileceği kuşkusunu yaratıyor” dedi.

“2024 YILI DÜNYA BÜYÜMESİ YÜZDE 2.7’YE ÇEKİLDİ”

Mehmet Şimşek’in belirttiği gibi ücret düşüşlerinin, yurt içi üretimin yurt dışına yönlendirilmesi ve yoğun döviz girişlerinin yaşanması beklentisi ile OVP projeksiyonları yapılmış olabileceğine değinen Kozanoğlu, küresel ekonomide de işlerin pek parlak gitmediğine parmak bastı. OECD’nin son Ekonomik Görünüm Raporu’nda 2024 yılı dünya büyümesinin yüzde 2.7’ye çekildiğini kaydetti. 2024’te Türkiye’nin birinci ihracat pazarı Almanya’da yüzde 0.9, ikinci pazarı ABD’de %1.3, Avro Bölgesi genelinde de yüzde 1.1’lik bir büyüme beklendiğini söyleyerek, bunun da ihracatta ciddi bir atılımı olanaksız kıldığı değerlendirmesini yaptı.

“REEL ÜCRETLERİN DÜŞMESİ, TÜRKİYE’Yİ TAM BİR ASGARİ ÜCRETLİLER ÜLKESİ YAPAR”

Kozanoğlu, reel ücretlerin düşürülmesi konusundaki görüşlerini de paylaştı. Bunun Türkiye’yi tam bir asgari ücretliler toplumu yapacağını belirtti. Aşırı yoksulluğun, açlığın yaşanmadığı, ama yaşam standartlarının belirgin biçimde düştüğü bir ekonomi manzarası ortaya çıkacağı yorumunu yaptı. Bunun sosyal sonuçlarının yanı sıra, iç talebin duraklaması anlamında derin makro ekonomik yansımaları da olacağını vurguladı.

“KREDİ KARTI AYLIK FAİZLERİ YÜZDE 3’Ü AŞAR”

Kozanoğlu, faizlerin yükselmesiyle otomatikman kredi kartı faizlerinin de artacağını, aylık faizin yüzde 3’ü aşacağı görüşünü dile getirdi. İhtiyaç kredisi faizlerinin de yüzde 60’ı bulduğuna dikkat çekerek, “28 Mayıs seçimlerinde reel geliri düşse de uygun borçlanma koşulları nedeniyle kredi kartı ve tüketici harcamaları sayesinde hayat pahalılığını o denli şiddetli hissetmeyen kesimler için de hem yaşam zorlaşacak hem de makro anlamda halkın mal ve hizmetlere talebi gerileyecek. Şöyle ki, 8 Eylül itibarıyla bireysel kredi kartı harcamaları yüzde 182 artışla 925 milyar lirayı bulmuştu. İhtiyaç kredileri de yüzde 60 artışla 903 milyar liraya ulaşmıştı. Demek ki kredi kartlarına takla attırarak, ihtiyaç kredisi-kredi kartı limitlerini zorlayarak çetin geçim koşullarına katlanmak da artık imkânsız hale geliyor” diye konuştu.

“TEK DEĞİŞMEYEN, FATURANIN GENİŞ HALK KESİMLERİNE ÇIKMASI”

Kozanoğlu son olarak, ekonomi yönetiminde gerek faizlerde gerekse enflasyonda ister artış ister düşüş yönünde olsun keskin hareketler istenmeyeceğini anlattı. O nedenle dünya merkez bankalarının yavaş ve temkinli adımlarla ekonomilerini soğutma yoluna gittiğini, ABD Merkez Bankası FED’in dün yaptığı gibi dur-kalk yöntemini izlediklerini belirtti. Kozanoğlu’na göre, nasıl ani tansiyon düşüşleri veya yükselişleri insan bünyesini tahrip ederse aynı kurallar ekonomiler için de geçerli. Kozanoğlu, “Eylül 2021’den Mayıs 2023’e kadar mesnetsiz faiz indirimlerinin bedelini yüksek enflasyonla ödedik. Şimdi de korkarım ki keskin faiz artışlarının tahribatını enflasyonla durgunluğu birlikte yaşayarak deneyimleyeceğiz. Tek değişmeyen, faturanın geniş halk kesimlerine çıkması” dedi.

Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu: “Keskin faiz artışlarının tahribatını enflasyonla durgunluğu birlikte yaşayarak deneyimleyeceğiz yazısı ilk önce Flaş Haberler Son Dakika - Güncel Haberler - Haber Duyur üzerinde ortaya çıktı.